Podział spółki przez wyodrębnienie jako nowy sposób tworzenia holdingów

W dniu 15 września 2023 roku weszły w życie przepisy nowelizujące polski kodeks spółek handlowych. W ramach nowelizacji do polskiego porządku prawnego ustawodawca wprowadził nową formę podziału spółek kapitałowych oraz spółki komandytowo-akcyjnej to jest w drodze wyodrębnienia. Na czym polega podział spółki przez wyodrębnienie?

Wyodrębnienie nową formą podziału spółki

Zgodnie z brzmieniem art. 529 §1 pkt 5) kodeksu spółek handlowych podział spółki przez wyodrębnienie polega na przeniesieniu części majątku spółki dzielonej na istniejącą lub nowo zawiązaną spółkę albo spółki za udziały lub akcje spółki albo spółek przejmujących lub nowo zawiązanych, które obejmuje spółka dzielona (podział przez wyodrębnienie).

W odniesieniu do dotychczas funkcjonujących form podziału spółki, uregulowanych przepisami kodeksu spółek handlowych, podział przez wyodrębnienie wyróżnia się tym, że w nowej spółce lub spółce istniejącej, do której następuje przeniesienie części majątku spółki dzielonej, udziały lub akcje obejmuje spółka dzielona. Z kolei, we wszystkich innych formach podziału przewidzianych przepisami prawa, omawiane akcje lub udziały są zawsze obejmowane przez wspólników lub akcjonariuszy spółki podlegającej podziałowi.

Wprowadzenie nowej formy podziału przez wyodrębnienie przez polskiego ustawodawcę jest konsekwencją implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 27 listopada 2019 roku, nr (UE) 2019/2121.

Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy nowelizującej kodeks spółek handlowych w omawianym zakresie, wprowadzenie nowej formy podziału ma za zadanie m.in.:

  • eliminację zjawiska odwrotnej dyskryminacji polskich podmiotów (spółek),
  • zwiększenie konkurencyjności polskich podmiotów na rynku wewnętrznym oraz atrakcyjności polskiego rynku dla przedsiębiorców zagranicznych;
  • zwiększenie elastyczności działania polskich podmiotów poprzez wprowadzenie nowego typu wewnątrzkrajowych reorganizacji spółek.

Z uwagi na sposób uregulowania procesu podziału przez wyodrębnienie ocenić należy, że nowa forma reorganizacji spełnia wszystkie wyżej wskazane zadania.

Kliknij i napisz do nas. Zapraszamy na konsultacje

Podział spółki przez wyodrębnienie, czyli sukcesja uniwersalna

Podział spółki kapitałowej lub komandytowo-akcyjnej w drodze wyodrębnienia wiąże się z sukcesją uniwersalną, a więc przeniesieniem z mocy prawa ogółu praw i obowiązków związanych z majątkiem podlegającym transferowi. Przeniesieniu podlegają w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, związane z transferowanym majątkiem.

Istotą sukcesji uniwersalnej, która ma zastosowanie w omawianym podziale jest to, że przeniesienie części majątku nie następuje pod tytułem szczególnym, w konsekwencji czego, nie jest potrzebne dokonywanie odrębnych czynności prawnych dla przeniesienia każdego z aktywów i pasywów podlegających przeniesieniu na skutek podziału spółki w drodze wyodrębnienia.

Sukcesja uniwersalna, która występuje w ramach procesu podziału charakteryzuje się szeregiem dodatkowych zalet, w szczególności:

  • przejście praw i obowiązków następuje na mocy ustawy, na podstawie jednego zdarzenia (podziału spółki), bez konieczności transferu poszczególnych składników co pozwala uniknąć uciążliwej procedury przenoszenia poszczególnych aktywów,
  • nie występuje obowiązek zachowania formy szczególnej czynności prawnej na potrzeby przeniesienia określonego aktywa np. akt notarialny w przypadku nieruchomości,
  • w przypadku przejęcia długu, nie jest wymagana zgoda wierzyciela.

W konsekwencji, transfer majątku do innego podmiotu w drodze podziału spółki należy ocenić jako atrakcyjny, a przede wszystkim mniej uciążliwy niż w przypadku innych typowych metod reorganizacji przedsiębiorstwa, na przykład w drodze aportu. 

Kliknij i napisz do nas. Zapraszamy na konsultacje

Podział spółki przez wyodrębnienie jako nowy sposób tworzenia holdingów

Podział spółki przez wyodrębnienie może okazać się ciekawym rozwiązaniem dla przedsiębiorców, którzy planują utworzenie holdingu, to jest grupy składającej się z przynajmniej dwóch spółek, przy czym jedna z nich jest spółką dominującą.

Przypomnijmy, podział przez wyodrębnienie wyróżnia się przede wszystkim tym, że spółka podlegająca podziałowi staje się wspólnikiem lub akcjonariuszem innej spółki (nowo powstałej lub istniejącej), na rzecz której następuje transfer części majątku w związku z podziałem. W konsekwencji, w następstwie dokonania podziału przez wyodrębnienie dotychczasowa spółka (spółka podlegająca podziałowi) staje się automatycznie wspólnikiem spółki przejmującej lub nowo powstałej.

Podział przez wyodrębnienie na przykładzie

Przykład: A Sp. z o.o. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczy usługi związane z branżą gastronomiczną. Posiada lokal gastronomiczny w centrum Warszawy, w którym serwowane są posiłki na miejscu. Obok działalności związanej z lokalem gastronomicznym, Spółka posiada zaplecze gastronomiczne w Krakowie, za pośrednictwem, którego świadczy usługi cateringu na rzecz żłobków oraz przedszkoli. Dodatkowo, przedstawiciele A Sp. z o.o. rozszerzyli swoją działalność o handel hurtowy oraz detaliczny alkoholi nisko i średnio procentowych – piwa oraz wina. W tym celu, spółka A Sp. z o.o. wystąpiła o odpowiednie koncesje, nabyła w Nadarzynie magazyn na potrzeby przechowywania napoi alkoholowych oraz dodatkowo wynajęła lokal w Łodzi na potrzeby prowadzenia sprzedaży detalicznej produktów alkoholowych.

Przedstawiciele Spółki A Sp. z o.o. podjęli decyzję o wyodrębnieniu poszczególnych gałęzi prowadzonej działalności gospodarczej. Decyzja była w szczególności podyktowana zmniejszeniem ryzyka gospodarczego, zaś z drugiej strony, zwiększeniem efektywności biznesowej. Przedstawicielom Spółki A Sp. z o.o. zależało jednak na zachowaniu pełnej kontroli prowadzonej działalności gospodarczej oraz nieangażowaniu się w kolejne podmioty kapitałowe osobiście poprzez obejmowanie udziałów w kolejnych spółkach.

W celu realizacji planów biznesowych podjęto decyzję o podziale spółki A sp. z o.o. poprzez wyodrębnienie. Wyodrębnienie zostało przeprowadzone według kryterium przedmiotowego w ten sposób, że w drodze podziału Spółki A Sp. z o.o. powstały:

  1. Spółka B Sp. z o.o., której zakres prowadzonej działalności został ograniczony do świadczenia usług cateringu na rzecz żłobków oraz przedszkoli. W ramach transferu części majątku, ze spółki A na spółkę B zostało przeniesione: prawo własności nieruchomości w Krakowie wraz ze wszystkimi środkami trwałymi tam zlokalizowanymi, które są niezbędne do prowadzenia działalności cateringowej. Spółka B Sp. z o.o. w drodze sukcesji przejęła ogół praw i obowiązków wynikających z umów współpracy osób zatrudnionych przy świadczeniu usług cateringowych oraz ogół praw i obowiązków wynikających z umów zawartych ze żłobkami oraz przedszkolami, na rzecz których spółka A Sp. z o.o. dotychczas świadczyła usługi. Jedynym wspólnikiem spółki B Sp. z o.o. jest spółka A Sp. z o.o.
  2. Spółka C Sp. z o.o. której przedmiot działalności skupia się na sprzedaży hurtowej oraz detalicznej wyrobów alkoholowych. W tym celu Spółka A w ramach transferu części majątku przeniosła na spółkę C prawo własności magazynu w Nadarzynie. W ramach sukcesji uniwersalnej spółka A przeniosła na spółkę C ogół praw i obowiązków wynikających z: zawartych umów współpracy z pracownikami zaangażowanymi w tę część działalności gospodarczej, zawartej umowy najmu lokalu w Łodzi, otrzymanych koncesji na sprzedaż hurtową oraz detaliczną wyrobów alkoholowych.  Jedynym wspólnikiem spółki C Sp. z o.o. jest spółka A Sp. z o.o.

W wyniku wyżej opisanego podziału, Spółka A Sp. z o.o. kontynuuje działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie prowadzenia lokalu gastronomicznego zlokalizowanego w Warszawie, posiadając jednocześnie wszystkie udziały w Spółce B oraz C zachowując pełną kontrolę.

Jakie uproszczenia wprowadził ustawodawca?

Warto również dodać, że z punktu widzenia procesu podziału spółki przez wyodrębnienie, polski ustawodawca wprowadził szereg uproszczeń, które powodują, że reorganizacja przedsiębiorstwa jest mniej skomplikowana i czasochłonna. W ramach omawianych uproszczeń zwrócić należy uwagę w szczególności na brak obowiązku:

  • określania stosunku wymiany udziałów albo akcji spółki dzielonej na udziały lub akcje spółek przejmujących,
  • określenia zasad przyznawania udziałów lub akcji w spółkach przejmujących,
  • sporządzania pisemnego sprawozdania uzasadniającego podział spółki,
  • poddawania planu podziału badaniu przez biegłego rewidenta.

W świetle powyższych uproszczeń, proces podziału spółki w drodze wyodrębnienia może okazać się pożądanym sposobem na reorganizację przedsiębiorstw jak również stworzenie holdingu w oparciu o dotychczasowe aktywa przedsiębiorstwa.

Kliknij i napisz do nas. Zapraszamy na konsultacje

Podsumowanie

Zmianę kodeksu spółek handlowych oraz wprowadzenie możliwości podziału spółki w drodze wyodrębnienia należy ocenić pozytywnie. Omawiana forma podziału spółki może przyczynić się do rozwoju przedsiębiorstw polskich oraz zagranicznych funkcjonujących na polskim rynku. 

Zawsze jednak, reorganizacja struktury przedsiębiorstwa powinna być poprzedzona audytem prawno-podatkowym w ramach, którego specjaliści udzielą rekomendacji w zakresie najbardziej optymalnej ścieżki reorganizacji.

Zapisz się na newsletter

Podobne artykuły